Gezondheid in Beeld

Werkwijze

Jeugd:
Dataverzameling
Vragenlijsten voor ouders
Vragenlijsten voor jongeren
Digitaal dossier jeugdgezondheidszorg
Dataverwerking
Rapportage
Regio Amstelland

Volwassenen:
Wat is de Amsterdamse Gezondheidsmonitor?
Waarom deze gezondheidsmonitor?
Welke onderwerpen staan in de vragenlijst?
Hoe worden de gegevens verwerkt?
Waar kan ik meer resultaten van de gezondheidsmonitor vinden?
Landelijke samenwerking

Jeugd
Dataverzameling
De te onderzoeken populatie betreft kinderen en jongeren (0-19 jaar) woonachtig en/of schoolgaand in Amsterdam en Amstelland. Gegevens over de gezondheid, het welzijn, de leefstijl en leefomgeving van het kind worden verzameld via:
1. vragenlijsten voor ouders
2. digitale vragenlijsten voor jongeren (Jij en je gezondheid)
3. registraties in het digitale kinddossier van de jeugdgezondheidszorg

Vragenlijsten voor ouders
Sinds januari 2009 krijgen alle ouders van 5- en 10-jarige kinderen voorafgaand aan het periodiek gezondheidsonderzoek (PGO) bij de jeugdgezondheidszorg (JGZ) een informatiebrief en een vragenlijst over de gezondheid, het welzijn, de leefstijl en leefomgeving van hun kind toegestuurd. De ingevulde vragenlijsten worden meegenomen naar het PGO (respons ongeveer 60-65%). De JGZ gebruikt de vragenlijst voor het uitvoeren van risicotaxatie en/of de uitvoering van het consult. Vervolgens stuurt de JGZ de vragenlijsten geanonimiseerd op naar de onderzoeker van de JGM, die deze verwerkt voor analyse en rapportage.

Vragenlijsten voor jongeren
Vanaf schooljaar 2004/2005 vullen alle tweedeklassers in het voortgezet onderwijs klassikaal een vragenlijst in over hun gezondheid, welzijn, leefstijl en leefomgeving. Vanaf schooljaar 2012-2013 vullen ook vierdeklassers een vragenlijst in. Vóór 2015-2016 werd hiervoor E-MOVO gebruikt.
Sinds schooljaar 2015-2016 gebruikt de GGD hiervoor de werkwijze ‘Jij en je gezondheid’. Door verschillen in vraagstelling kan er geen eventuele trend ten opzichte van eerdere jaren worden gepresenteerd voor het voortgezet onderwijs. Met JeJG kunnen leerlingen vanaf 12 jaar met (verhoogde kans op) sociaal-emotionele en sociaalmedische problemen actief worden opgespoord, ondersteund en zo nodig toegeleid naar veelbelovende en effectieve (preventie)¬programma’s. Ouders en jongeren worden vooraf door een brief geïnformeerd. Toestemming voor deelname aan Jij en je gezondheid vindt plaats door een passieve informed consent methode, dat wil zeggen deelname tenzij bezwaar. Jij en je gezondheid maakt gebruik van relatief korte, eenvoudige en betrouwbare online vragenlijsten die door de leerling of de leerkracht worden ingevuld. Leerlingen ontvangen na het invullen van Jij en je Gezondheid direct persoonlijke feedback over hun gezondheid en leefstijl; advies op maat. Jij en je gezondheid is ook de eerste stap voor gericht nader (diagnostisch) onderzoek door de jeugdarts of psycholoog op school. De JGZ gebruikt Jij en je gezondheid voor het uitvoeren van risicotaxatie en de uitvoering van het consult. De JEJG data worden vertrouwelijk beheerd, verwerkt en geanalyseerd door onderzoekers van afdeling EGZ.

Digitaal dossier jeugdgezondheidszorg
Sinds januari 2009 worden bij de jeugdgezondheidszorg gegevens opgevraagd die zijn geregistreerd in het digitaal kinddossier (KIDOS). Het gaat hier om (1) gegevens over de lengte en het gewicht van alle kinderen en jongeren die door de jeugdgezondheidszorg zijn opgeroepen voor een preventief gezondheidsonderzoek (PGO) bij 2 jaar, 3 jaar, 5 jaar, 10 jaar en in de tweede en vierde klas van het voortgezet onderwijs en (2) gegevens over zuigelingenvoeding (borst- en/of kunstvoeding) bij 2 weken, 3 maanden en 6 maanden. De gegevens worden door de onderzoeker van de JGM verwerkt voor analyse en rapportage.

Dataverwerking
De databestanden met vragenlijstgegevens en dossiergegevens worden opgeschoond, waarbij bijvoorbeeld niet goed ingevulde vragenlijsten worden verwijderd en duidelijke fouten in de data worden aangepast. Hierna vindt analyse van de data plaats. Bij het berekenen van de prevalentiecijfers wordt, indien nodig, gewogen voor een aantal achtergrondkenmerken (o.a. leeftijd, geslacht en etnische afkomst en sociaal-economische status) om te corrigeren voor een selectieve non-respons.

Rapportage
Elke vier jaar wordt een rapport uitgebracht waarin de gezondheid, het welzijn, de leefstijl en de leefomgeving van de jeugd van Amsterdam en Amstelland wordt beschreven. Jaarlijks worden de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs opgenomen op Gezondheid in Beeld.

Amsterdam
De stadsdeelrapportages beschrijven de resultaten voor de jongeren die in de betreffende stadsdeel wonen. Jeugdigen die buiten Amsterdam wonen worden niet meegenomen in deze rapportage. Jeugd uit Amsterdam wordt ingedeeld op basis van de postcode waar het kind woont en niet op basis van waar de jongere op school zit. In 2019 zullen er nieuwe rapporten op stadsdeelniveau uitgebracht voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Daarnaast zullen, waar mogelijk, verdiepende factsheets en/of artikelen verschijnen.

Regio Amstelland
De gemeenterapportages beschrijven de resultaten voor de jongeren die in de betreffende gemeente wonen. Jeugdigen die buiten de regio Amstelland wonen, maar wel in de regio Amstelland naar school gaan, worden niet meegenomen in deze rapportages. In 2019 worden nieuwe gemeenterapportages uitgebracht voor het voortgezet onderwijs.

Volwassenen
Wat is de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016?
De Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 is een grootschalig gezondheidsonderzoek onder inwoners van 19 jaar en ouder in Amsterdam en de regio Amstelland. Het onderzoek vindt eens in de vier jaar plaats en bestaat uit een combinatie van een schriftelijke en digitale enquête en mondelinge interviews. De steekproef wordt getrokken uit het bevolkingsregister en is gestratificeerd naar leeftijd en stadsdeel/gebied voor Amsterdam en naar leeftijd en gemeente/wijk voor de regio Amstelland. In 2016 deden zo’n 8.600 Amsterdammers mee (respons: 38%); ruim 6.500 inwoners uit de regio Amstelland deden mee (respons: 44%). Voor Amsterdam worden ook cijfers uit eerdere onderzoeksjaren gepresenteerd op GIB; in 2008 hebben 6.511 Amsterdammers aan het onderzoek deelgenomen (respons: 50%), in 2012 waren er ruim 7.200 deelnemers (respons: 38%)

Waarom deze gezondheidsmonitor?
Vanuit de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft elke gemeente de taak op de hoogte te blijven van de gezondheid van haar inwoners. De Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 is één van de middelen die de GGD Amsterdam inzet om informatie over de gezondheid van inwoners in het werkgebied te verzamelen.

Welke onderwerpen staan in de vragenlijst?
De vragenlijst van de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2016 bevat vragen over diverse gezondheidsonderwerpen:
• Lichamelijke gezondheid o.a. ervaren gezondheid, chronische aandoeningen en lichamelijke beperkingen;
• Psychosociale gezondheid o.a. eenzaamheid, angst en depressie en huiselijk geweld;
• Leefgewoonten o.a. roken, alcoholgebruik, voeding en bewegen;
• Leefomgeving o.a. geluidshinder.

Hoe worden de gegevens verwerkt?
Voordat de analyse van de vragenlijstgegevens van start gaat, controleren we de gegevens en corrigeren deze indien nodig. Ook worden onvolledige vragenlijsten verwijderd. De gegevens zijn gewogen naar de bevolkingssamenstelling in het betreffende onderzoeksjaar voor o.a. geslacht, leeftijd en gemeente, stadsdeel, gebied of wijk. Na weging zijn de resultaten representatief voor alle inwoners van 19 jaar en ouder.

Waar kan ik meer resultaten van de gezondheidsmonitor vinden? Elke vier jaar verschijnt een rapportage met een beschrijving van de gezondheid, de leefstijl en de leefomgeving van Amsterdammers en van inwoners in de regio Amstelland. Ook brengen we factsheets uit met kerncijfers over stadsdelen en de regiogemeenten. De rapportages over 2016 verschijnen in het najaar 2017.

Amsterdam
De rapportage over 2012 vindt u op onze website : Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012.
De rapportage van 2008 kunt u hier downloaden: Zo gezond is Amsterdam! : eindrapport Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2008 (PDF, 2 MB)

Amstelland
De rapportage over 2010 vindt u op onze website : Gezondheidsmonitor 2010,Aalsmeer, Amstelveen, Ouder-Amstel, Uithoorn en Diemen

Landelijke samenwerking
De GGD Amsterdam werkt in dit project samen met GGD GHOR Nederland, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en alle GGD’en in Nederland. Landelijke en regionale cijfers van de Gezondheidsmonitor volwassenen/ouderen 2016 kunt u vinden op CBS StatLine en op VZinfo. Bijna een half miljoen Nederlanders van 19 jaar en ouder namen in 2016 deel aan dit grootschalige onderzoek door een vragenlijst in te vullen. Hierdoor kunnen we een goede vergelijking maken met de inwoners uit de andere grote steden en met de bevolking van de rest van Nederland.